Fulgencio Batista (1901 - 1973) [Chính trị]

Nhà độc tài người Cuba. Batista hai lần cai trị Cuba, lần thứ nhất (1933 - 1944) với tư cách một nhà chủ trương cải cách hiệu quả, lần thứ hai (1952 - 1959) là một nhà độc tài tàn bạo. Trong thời gian ông vắng mặt 8 năm khỏi bộ máy chính quyền, có sự bộc phát về tham nhũng và phá võ các dịch vụ công cộng. Việc Batista trở lại nắm quyền được người dân hoan nghênh, cho tới khi ông biển thủ một số tiền lớn từ nền kinh tế đang phát triển của Cuba và lấp liếm với giới báo chí và Quốc hội. Chiến dịch du kích lâu dài của Fidel Castro cuốỉ cùng đã lật đổ ông ta vào năm 1958.

Friedrich Nietzsche (1844 - 1900) [Xã hội]

Ông là học giả cổ điển và là nhà tư tưởng vĩ đại người Đức. Nietzsche đã học ở trường Bonn và Leipzig, nghiên cứu vãn học và ngôn ngữ cổ điển. Từ năm 1869 - 1879, ông là giáo sư của trường đại học Basel và ông đã viết các cuốn sách Sự ra đời của bi kịch (1872), Quá trình suy nghĩ vào thời gian mà hầu hết không ai làm (1873-76), và Loài người, tất cả đều nhân tính (1878). Là nhà văn viết nhiều, ông vẫn tiếp tục viết sau khi về hưu, viết ra các tác phẩm như: Cái tốt và cái xấu, Bảng phả hệ về đạo đức, Thời kỳ thoái trào của những quan niệm sai lầm và Kẻ thù của Chúa Giê-su.

Fridtjof Nansen (1861-1930) [Khai phá & chế ngự]

Ồng là nhà thám hiểm và là một chính khách người Na Uy. Nansen thực hiện hành trình đầu tiên qua Greenland. Việc nghiên cứu dòng chảy ở Bắc Cực đã khiến ông tin rằng con tàu đóng băng sẽ trôi về Bắc cực. Ông đã thử nghiệm trên tàu Fram nhưng tàu trôi chậm buộc Nansen và người đồng hành phải đến Bắc cực bằng xe trượt tuyết do chó kéo. Họ đã đạt được 86 độ 14 phút, một kỷ lục mới. Nanse đã đoạt giải Nobel về công trình của ông ngay sau cuộc Cách mạng Nga.

Frederick II của Đan Mạch (1534 -1588) [Hoàng gia]

Hoàng đế Đan Mạch và Na Uy từ năm 1559. Triều đại được xác lập sau cuộc chiến 7 năm với người Thụy Điển, bắt đầu từ năm 1563, để giành quyền kiểm soát biển Baltic. Frederick có kế hoạch chinh phục Thụy Điển và hợp nhất cả ba nước nhưng hoàn toàn thất bại. Năm 1570, hòa bình lập lại yà Thụy Điểự độc lập. Sau đó, Frederick tận dụng và mở rộng quyền kiểm soát của Đan Mạch ở biển Batic để kiếm lợi nhuận xây dựng lại đất nước. Ông chính là người đã ủng hộ và tạo điều kiện cho nhà thiên văn học Tycho Brahe.

Franz Ferdinand, Hoàng tử nước Áo (1863 - 1914) [Hoàng gia]

Người thừa kế vương miện Habsburg của Áo và Hungary. Sau vụ tự tử của người em họ Rudoli năm 1889, và cái chết của người cha năm 1896, ông được thừa hưởng ngai vàng của người chú là Hoàng đế Franz Josef. Cực kỳ trung thành với nền quân chủ, ông chống lại mọi quý tộc muốn thách thức quyền lực của đế chế. Ông kịch liệt phản đối chủ nghĩa dân tộc ở Séc bi. Ngày 28/6/1914, ngày kỷ niệm sự kết thúc của nền độc lập Séc bi, ông đã đến thăm Sarajevo. Tại đây, ông cùng hoàng hậu Sophia bị người Séc bi theo chủ nghĩa dân tộc ám sát, họ là những kẻ đứng sau nhiều sự kiện dẫn đến sự bùng nổ của Thế chiến I.

Franz Josef Haydn (1732 - 1809) [Nghệ thuật & văn hóa]

Nhà soạn nhạc người Áo. Hay được dạy hát hợp xướng ở Nhà thờ lớn St Stephen, trước khi trở thành nhạc công chơi đàn thuê. Việc ông được chọn vào phục vụ trong gia đình Esterhazy năm 1761 là một bước ngoặt trong đời. Với tư cách nhạc trưỏng chịu trách nhiệm sáng tác và biểu diễn nhạc thính phòng, nhạc giao hưởng, opera và hợp xướng, ông có cơ hội rất tốt để phát triển năng khiếu thiên bẩm của mình. Là một nhà soạn nhạc vĩ đại, Haydn có ảnh hưởng sâu sắc đến các thế hệ nhạc sĩ tiếp sau, ông cũng là người đặt nền móng cơ bản cho tứ tấu đàn dây và giao hưởng cổ điển.

Franklin D. Roosevelt (1882 -1945) [Chính trị]

Là tổng thống thứ 32 của Mỹ (1933-1945). Roosevelt là người giữ vị trí lãnh đạo tối cao lâu nhất, ông đắc cử 4 lần 12 năm nhiệm kỳ trong suốt cuộc Đại suy thoái và Chiến tranh thế giới lần thứ II. Năm 1933, Roosevelt đã ban hành Chính sách kinh tế xã hội mới, cứu trợ người thất nghiệp và những người bị mất trang trại và nhà cửa. Sau đó, ông đánh thuế nặng với người giàu và đảm bảo an ninh xã hội. Roosevelt miễn cưõng đưa nước Mỹ tham chiến trong Chiến tranh thế giới lần thứ II, song sau khi bị ném bom ở Trân Châu cảng năm 1941, ông gửi quân đội tới châu Âu. Cùng với Churchill và Stalin, Roosevelt trở thành một trong ba nhà lãnh đạo lớn của quân Đồng minh trong cuộc chiến tranh này.

Francois Mitterrand (1916 -1996) [Chính trị]

Tổng thống Pháp (1981-1995). Mitterrand đã sáng lập ra Đảng Xã hội Pháp năm 1971 và đánh bại Giscard d’Etaimg năm 1981 để trở thành chủ tịch đảng xã hội đầu tiên. Sau khi đưa ra một vài chính sách kinh tế theo cánh tả như quốc gia hóa những ngành công nghiệp mũi nhọn, Mitterrand đã bãi bỏ những ngành này vào năm 1983 sau khi tình hình tài chính của Pháp trở nên tồi tệ. Ke từ đó, ông thực hiện cách tiếp cận thị trường tự do và dần dần cai trị đất nưốc theo đường lối ôn hòa. Các đảng viên Đảng Xã hộí mất đa số phiếu năm 1984 và Mitterrand buộc phải lập chính phủ gồm thủ tướng phái cánh hữu, Jaques Chirac. Năm 1988, ông đánh bại Chirac để ứng cử nhiệm kỳ 7 năm mà ông tập trung vào khuyến khích thống nhất Châu Âu.

francisco pizarro (khoảng năm 1475- 1541) [Khai phá & chế ngự]

Nhà thám hiểm người Tây Ban Nha và là người chinh phục Peru. Ông học cách sinh sống của đế chế trong hai cuộc thám hiểm (1524 đến 1525 và 1526 đến 1528), Pzarro đến Tây Ban Nha nhằm tranh thủ sư ủng hộ hoàng gia và Trăm 1531, ông nho neo ch tít Parama cho Peru cùng với đoàn 180 người. Ông dễ dàng chinh phục người Inca, hành quyết thủ lĩnh Ataimalpa cửa họ và thiết lập thành phố Lima là thả đo mối Lòng tham của vàng và bạc đươc thề hiện bằng hành động những tác phẩm làm bằng kim loại đều bị nóng chảy và biến mất.

Fidel Castro (sinh năm 1926) [Chính tri]

                          

Vị lãnh tụ người Cuba (từ năm 1959). Castro (cùng với các anh trai là Raul và Che Geuvara) tham gia chiến dịch du kích chống lại độc tài Batista. Khi giành lại được chính quyền, ông chuyển đổi Cuba thành một quốc gia cộng sản đầu tiên ỏ châu Mỹ Latinh, cùng vối những cải cách theo chủ nghĩa Mác về công nghiệp và nông nghiệp. Ông vượt qua mọi khó khăn gặp mối liên hệ chặt chẽ với Xã và thoát khỏi những cuộc gầm trong cuộc xâm lược và cuộc kháng hoảng tên Tuha. Hiến pháp mới năm 1976 tổ chức Đại hội toàn quốc đã bầu Castro làm Chủ tịch nước. Cuộc phong tỏa kính tế kéo đài Fidei Gastra, lãnh tụ Đảng Cộng sản Cuba của Mỹ và sư kết thóc các mối trơ cấp của Xô viết đã khiến nền kinh tế Cuba suy sụp và cô lập Castro. Ông đưa ra hình thể tự do kinh doanh trong giới hạn ngay sau cuộc biểu tình chống chính quyền năm 1993.

Ferdinand Magellan (1480-1521) [Khai phá & chế ngự]

Nhà hàng hải và là nhà thám hiểm Bồ Đào Nha. Magellan là người Châu Âu đầu tiện băng qua Đại Tây Dương, nơi do ông đặt tên và là người đầu tiên đi vòng quanh thế giới bằng đường biển - trên hành trình về phía tây, ông đã qua đỉnh phía Đông và ông đã đến sớm nhất. Hành trình đã giúp ông khẳng định quan niệm trái đất là hình cầu, chứng minh rằng các đại dương được nối liền với nhau và có thể dự tính được phạm vi và hình dáng của Nam Mỹ và độ rộng lớn thực của Thái Bình Dương. Hành trình vĩ đại (1519-1521) đã gặp phải nhiều rủi ro như nổi loạn, bệnh scobut (thiếu Vitamin C) và tình trạng gần chết đói. Magellan bị người đảo Philippine giết.

Ferdinand (1452 - 1516) và Isabella của Tây Ban Nha (1451 - 1504) [Hoàng gia]

Ferdinand là vua xứ Aragon từ năm 1479, trở thành vua xứ Castile nhờ cuộc hôn nhân với Isabella, trị vì thêm Naple nhờ thắng trận năm 1504. Quyền cai trị Castile được trao lại cho con gái họ sau khi Isabella mất, nhưng chồng bà, Philip của Hà Lan mới là người trị vì với tư cách nhiếp chính cho đến khi qua đời năm 1506. Ferdinand lấy lại Castile và trao hoàn toàn quyền thừa kế cho con trai mình là Charles V, Hoàng đế La Mã thần thánh, năm 1516. Triều đại này là thời điểm người đạo Hồi bị trục xuất hoàn toàn khỏi Tây Ban Nha (1492), và quốc gia này trở thành một nước Thiên Chúa giáo. Đất nước được trị vì theo chế độ quyền lực tập trung nhưng mỗi vùng vẫn duy trì bản sắc của mình. Quyền lực phong kiến sụp đổ, ảnh hưởng của nghị viện suy giảm, quan chức do hoàng đế chỉ định thay thế quan chức địa phương. Bất cứ người Hồi giáo hay Do Thái nào không chịu cải đạo sẽ bị trục xuất, việc này khiến Tây Ban Nha mất đi nhiều nhân tài. Tay sai của giáo hoàng đã lập nên một Tòa án dị giáo để áp đặt Thiên chúa giáo chính thống. Ferdinand và Isabella đã cấp kinh phí cho chuyến thám hiểm của Christopher Columbus năm 1492 nhằm tìm ra một con đường đến châu Á theo hướng Tây. Việc tình cò phát hiện ra châu Mỹ đã khiến thế lực của Tây Ban Nha được mở rộng, nhờ việc truyền bá tôn giáo ở Tân Thế giói.

Đạo luật liên minh (1707) [Chính trị]

Hợp nhạt chính thức chính phủ các nước Anh và Seotland. Mặc dù các vua Stuart đã cùng nhau trị vì cả hai nước từ năm 1603, song hiệp ước này mới hình thành Liên hiệp Vương quốc Anh. Quốc hội Scotland bị giải tán và không họp quốc hội cho mãi tối năm 1999, song Scotland vẫn giữ nguyện hệ thống luật pháp của mình. Tuy nhiên, mục đích của đạo luật này là nhằm dập tắt những hy vọng của những người ủng hộ James II khôi phục ngôi vua của Stuart; theo điều khoản trong đạo luật này, ngôi vua được truyền cho Quốc hội Đức ở Hanover sau khi Nữ hoàng Anne băng hà. Đây cũng là đạo luật kinh tế về thương mại tự do giữa hai vùng chung biên giới.

Dwight Eisenhower (1890 - 1969) [Chính trị]

Đại tướng kiêm Tổng thống Mỹ từ 1953 - 1961, người chỉ huy quân đội Mỹ trong Thế chiến II. Eisenhower được chỉ định làm chỉ huy tối cao của quân đội Đồng minh, ông cũng là người đã lên kế hoạch tiến vào nước Pháp qua eo biển vào ngày D. Sau chiến tranh, ông tổ chức lực lượng phòng thủ của Nato, sau đó đắc cử tổng thống năm 1952. Ngay cả khi chiến tranh Triều Tiên đã chấm dứt, Eisenhower vẫn tiếp tục chính sách Chiến tranh lạnh của Harry s.Truman, chính sách của ông là kìm hãm. Chủ nghĩa cộng sản ở Trung Đông. Năm 1956, Eisenhower dễ dàng đắc cử nhiệm kỳ thứ 2. Khi vấn đề nhân quyền trở thành điểm nóng, ông đã đưa quân đội liên bang đến Little Rock, Arkansas để bắt buộc thi hành lệnh của tòa án về cấm phân biệt chủng tộc trong trường học.

Dòng đạo Cistercian [Tôn giáo]

Dòng đạo đặt theo tên của một tu viện ở Citeaux, do St Robert xứ Molesme sáng lập năm 1098. Dòng đạo này còn khắt khe hơn cả Dòng Benedictine trước đó. Bernard (1190 -1253), tu viện trưởng, người sáng lập ra tu viện Clairvaux là nhân vật điển hình nhất của dòng Cistercian. Dòng Cistercian phát triển nhanh chóng, đến năm 1200, đã có hơn 500 tu viện trên khắp châu Âu. Cuộc sống của các thầy tu Cistercian rất khắc khổ: tu viện được xây ỏ những nơi hẻo lánh, ăn chay nghiêm ngặt, im lặng tuyệt đốỉ và lao động chân tay. Họ trỏ thành những người đầu tiên khai hoang để phát triển nông nghiệp. Lối sống của họ có ảnh hưởng đến tất cả các dòng đạo khác và đã trở thành bắt buộc đối với mọi dòng đạo từ năm 1215. Ngày nay, dòng Cistercian đặc biệt phát triển ở Mỹ.

Dòng tu (1215) [Tôn giáo]

Một dòng tu do St Dominic (1170 - 1221) sáng lập, chuyên nghiên cứu và thuyết giảng, còn được biết đến dưới cái tên “Các thầy tu thuyết giảng” hay “Các thầy tu đen”. Các thầy tu dòng đạo này sống nghèo khổ và dựa vào của bố thí. Dòng đạo được truyền bá rất nhanh. Năm 1475, Giáo hoàng Sixtus thu hồi sắc lệnh buộc sống nghèo khổ, cho phép dòng đạo này có của cải và thu nhập. Họ chủ yếu quan tâm đến học thuật, nghiên cứu về thần học vói St Thomas Aquinas là một trong những tác phẩm lớn nhất.

Dmitri Mendeleev (1834-1907) [Khoa học & công nghệ]

Người phát minh ra bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học. Năm 1869, Dmitri Mendeleyve đã công bố bảng tuần hoàn mà ông đã phát minh cho các nguyên tố hóa học. Các nguyên tố hoá học giống nhau được xếp thành 1 nhóm theo hàng thẳng đứng, nhưng các nguyên tố xuất hiện theo trật tự khối lượng nguyên tử tương đối (RAM) theo thời gian. Mendeleyev đã dự đoán chính xác việc phát hiện ra các nguyên tố để lấp vào khoảng trống.

De Stijl (1917) [Nghệ thuật & văn hóa]

Trường phái nghệ thuật, xuất phát từ tiếng Hà Lan, có nghĩa là “phong cách”. De Stijl vốn là tên một tập san do hai họa sĩ người Hà Lan, Piet Mondrian (1872-1944) và Theo van Doesburg xuất bản năm 1917, vì thế nó trở thành tên của trường phái hội họa mà tạp chí đó giới thiệu. Phong cách De Stijl đặc trưng bởi hình khối và màu sắc rõ ràng, tiêu biểu là những bức phác họa táo bạo của chính Mondrian. Điều ngộ nghĩnh là những bức phác họa này lại rất đơn giản. Phong cách De Stijl ảnh hưởng đến đường nét rắn chắc của kiến trúc hiện đại sau này.

David Livingstone (1813-1873) [Khai phá & chế ngự]

Là bác sĩ người Scotland, là nhà truyền giáo và là một trong những nhà thám hiểm đầu tiên của Châu Phi. Từ năm 1840, Living Stone đã thám hiểm vùng đất mà không có người Châu Âu nào ở đó, kể cả Sa mạc Kalahari. Vào năm 1855, ông đã theo dòng sông Zambezi đến cửa Ấn Độ Dương và phát hiện ra thác Victoria. Năm 1866, ông dẫn đầu đoàn thám hiểm đến khám phá thượng nguồn sông Nile và Công-gô. Cuộc thám hiểm của ông đã dẫn đến việc sửa đổi lại tất cả cấc bản đồ đương thời. Hơn nữa, ông cũng quan tâm đến việc người Ả Rập và Bồ Đào Nha ngược đãi những người Châu Phi bản xứ, việc này đã góp phần vào việc bãi bỏ chế độ mua bán nô lệ.

David Hume (1711-1776) [Xã hội]

Triết gia, nhà sử học người Scotland. Hume phát triển tư tưởng rằng con người có thể chẳng biết gì ngoài kinh nghiệm và nhận thức của chính họ; ông tranh luận rằng chúng ta không thể biết chắc chắn về nguyên nhân và hậu quả ngay cả khi chúng ta đã được trải nghiệm trước đó ông phản đối những luật lệ mang tính khoa học, và cho rằng khái niệm đúng sai không dựa trên lý trí và đóng góp vào học thuyết kinh tế, có ảnh Triết gia David Hume tranh luận rằng, con người chẳng biết gì ngoài kinh nghiệm và nhận thức của chính họ hưởng tới Adam Smith. Cuốn Lịch sử nước Anh của ông mô tả các lực lượng kinh tế và trí thức, những người là một phần của lịch sử.